شروع یادگیری برد موبایل؛ از شناخت برد تا اولین عیب یابی

هر هفته چند نفر برای مشاوره به آموزشگاه زنگ می زنند و جمله اول اکثرشان یکی است: می خواهم تعمیرات برد یاد بگیرم. سوال اولی که از آن ها می پرسیم هم همیشه یکی است: تا حالا چند گوشی را خودتان باز کرده اید؟ جواب خیلی ها صفر است. همین نقطه، مهم ترین سوءتفاهم درباره تعمیرات برد موبایل است؛ برد نقطه شروع نیست، نقطه ای است که بعد از مسلط شدن به کارهای پایه به آن می رسید.

در این نوشته سعی کرده ایم دقیقا همان چیزی را بگوییم که سر کلاس و پشت میز کار به هنرجو می گوییم: برد چیست، چه چیزی را باید قبل از آن بلد باشید، با چه ابزاری کار می کنید، و اولین عیب یابی درست چه شکلی است. اگر دنبال تبلیغ هستید جای دیگری را نگاه کنید؛ اینجا فقط واقعیت کار را نوشته ایم.

برد موبایل چیست و چرا کار روی آن فرق دارد

برد یا مادربرد، همان صفحه چندلایه ای است که پردازنده، حافظه، آی سی تغذیه، آی سی شارژ، مدار آنتن و ده ها قطعه ریز دیگر روی آن سوار شده اند. تفاوت اصلی برد موبایل با بردهای صنعتی، تراکم و اندازه است. روی یک برد گوشی امروزی، قطعاتی در ابعاد کمتر از یک میلیمتر کنار هم چیده شده اند و مسیرهای مسی در چند لایه زیر هم رد می شوند.

نتیجه عملی این تراکم ساده است: در تعویض قطعات مثل باتری، ال سی دی یا سوکت شارژ، اگر دستتان بلرزد نهایتا یک قطعه چند صد هزار تومانی آسیب می بیند؛ ولی روی برد، یک لغزش هویه می تواند یک پد را بکند و دستگاه را از تعمیر خارج کند. به همین دلیل تعمیر برد را کاری می دانیم که به تمرین زیاد، دست آرام و مهم تر از همه به فهمیدن مدار نیاز دارد، نه به حفظ کردن چند مرحله.

اگر هنوز با اجزای داخل گوشی آشنا نیستید، پیشنهاد می کنیم قبل از هر چیز قطعه شناسی تخصصی موبایل را بخوانید؛ بدون شناخت قطعه، عیب یابی معنایی ندارد.

پیش نیازهایی که واقعا لازم است

هیچ کس نمی تواند بدون این چهار مورد روی برد کار کند. اگر کسی خلاف این را به شما گفت، در حال فروختن یک دوره است، نه آموزش دادن یک مهارت.

• مبانی الکترونیک: باید بدانید ولتاژ، جریان، مقاومت و اتصال کوتاه یعنی چه. لازم نیست مهندس الکترونیک باشید، ولی باید تفاوت سری و موازی و کار خازن و مقاومت را بفهمید. برای شروع الکترونیک چیست و چه کاربردی دارد نقطه ورود خوبی است.
• کار با مولتی متر: ابزار اصلی عیب یابی شماست. حالت بیزر، اهم، ولتاژ و دیود تست را باید بدون فکر کردن انتخاب کنید. درس رایگان آشنایی با مولتی متر همین را از پایه توضیح می دهد.
• مهارت باز و بست: قبل از برد باید ده ها گوشی را باز و بسته کرده باشید و با فلت، کانکتور و چسب و شابلون راحت باشید.
• رعایت ایمنی و کنترل الکتریسیته ساکن: هویه، هیتر و باتری لیتیومی شوخی ندارند. درس نکات ایمنی پیش از تعمیر را جدی بگیرید.

ابزارهایی که بدون آن ها کار روی برد ممکن نیست

خیلی ها با یک هویه ارزان و یک پنس شروع می کنند و بعد از سوزاندن دو برد، تازه می فهمند ابزار کجای کار است. جدول زیر همان چیزی است که روی میز کار خودمان استفاده می کنیم و در کلاس هم هنرجو با همین ها تمرین می کند.

اگر می خواهید بدانید هر کدام از این ابزارها دقیقا چطور کار می کنند، دو مقاله آموزش کار با هویه و آموزش کار با هیتر را بخوانید؛ همچنین فهرست کامل تر ابزار در درس آشنایی با ابزارهای تعمیرات موبایل آمده است.

مسیر یادگیری، همان طور که در کارگاه طی می شود

ترتیب زیر اتفاقی نیست. هر مرحله پایه مرحله بعد است و پریدن از روی یکی از آن ها، خودش را چند هفته بعد به شکل برد سوخته نشان می دهد.

۱. تمرین لحیم روی برد اوراقی

قبل از اینکه به دستگاه مشتری دست بزنید، باید روی بردهای اوراقی قطعه بردارید و بگذارید. ما در کلاس یک جعبه برد اوراقی داریم که هنرجو روی همان ها مقاومت و خازن SMD را ده ها بار جدا و نصب می کند تا دستش راه بیفتد.

۲. خواندن مدار و شناخت بلوک ها

برد را نباید به چشم یک صفحه شلوغ نگاه کنید. برد چند بلوک مشخص دارد: تغذیه، شارژ، شارژ باتری، پردازنده و حافظه، آنتن و صدا. وقتی بلوک ها را بشناسید، عیب یابی از حالت حدس زدن خارج می شود.

۳. کار با نقشه و بردویو

نقشه برد و نرم افزار بردویو به شما می گویند هر پد به کجا می رود و ولتاژ نرمال هر نقطه چقدر است. بدون نقشه هم می شود کار کرد، ولی سرعت و دقت به شدت پایین می آید.

۴. عیب یابی واقعی روی دستگاه

مرحله آخر، کار روی دستگاه واقعی زیر نظر مدرس است. اینجا است که تفاوت آموزش کارگاهی با ویدیوی اینترنتی مشخص می شود؛ چون هیچ ویدیویی جلوی اشتباه شما را همان لحظه نمی گیرد.

منطق اولین عیب یابی: جریان مصرفی حرف می زند

ساده ترین و در عین حال گویاترین کاری که یک تعمیرکار برد انجام می دهد، وصل کردن برد به منبع تغذیه و نگاه کردن به عدد جریان است. باتری را جدا می کنیم، برد را با ولتاژ حدود ۴ ولت تغذیه می کنیم و مصرف را می خوانیم:

• جریان صفر: مسیر تغذیه اصلی قطع است؛ معمولا از فیوز، سوکت باتری یا آی سی تغذیه شروع می کنیم.
• جریان خیلی زیاد و ثابت از همان لحظه اول: نشانه کلاسیک اتصال کوتاه. اینجا سراغ روش حرارتی یا تزریق ولتاژ کنترل شده می رویم تا نقطه داغ را پیدا کنیم.
• جریان کم و پله ای که بالا نمی رود: برد شروع به کار کرده ولی جایی در مسیر بوت متوقف شده؛ احتمال مشکل حافظه یا نرم افزار مطرح می شود.

همین سه حالت ساده، بیش از نیمی از بردهایی را که روی میز می آید دسته بندی می کند. نکته مهم این است که هیچ کدام از این ها بدون شناخت مدار معنا ندارند؛ عدد جریان فقط وقتی مفید است که بدانید در آن لحظه چه چیزی باید روشن می شد.

هشدار ایمنی: باتری لیتیومی را هرگز سوراخ نکنید، خم نکنید و در معرض حرارت مستقیم هیتر قرار ندهید. باتری باد کرده را با پنس فلزی فشار ندهید. هنگام کار با هیتر و هویه از تهویه استفاده کنید، چون بخار فلاکس برای ریه مضر است. برای کار روی برد از پد و مچ بند ضد الکتریسیته ساکن استفاده کنید؛ تخلیه الکترواستاتیک می تواند بدون هیچ نشانه ظاهری، آی سی را از کار بیندازد.

چند خطای رایج که کار تازه کارها را خراب می کند

این موارد را نه از روی کتاب، بلکه از روی بردهایی می نویسیم که برای تعمیر دوباره به دست ما رسیده اند:

• بالا بردن دمای هیتر به جای بردن حوصله؛ نتیجه اش بلند شدن پدها و تاب برداشتن برد است.
• استفاده از فلاکس نامرغوب و نشستن باقیمانده آن روی برد، که چند هفته بعد به خوردگی مسیر منجر می شود.
• وصل کردن باتری به بردی که هنوز اتصال کوتاهش برطرف نشده.
• باز کردن شیلد بدون گرم کردن کافی و کندن قطعات همراه آن.
• تعویض کورکورانه آی سی، به امید اینکه شاید درست شود.

فهرست کامل تر این خطاها و راه پیشگیری از هرکدام را در مقاله اشتباه های رایج تعمیرکارهای تازه کار جمع کرده ایم. یک نمونه دیگر از همین دست خطاها که مستقیم به مرگ دستگاه ختم می شود را در دلایل سوختن هارد موبایل توضیح داده ایم.

چقدر طول می کشد تا کار روی برد قابل اتکا شود

جواب صادقانه این است که به تمرین شما بستگی دارد، نه به طول دوره. کسی که بعد از هر جلسه چند ساعت روی بردهای اوراقی تمرین می کند، خیلی زودتر از کسی که فقط در کلاس حاضر می شود به نتیجه می رسد. چیزی که ما در آموزشگاه تضمین می کنیم دسترسی به دستگاه واقعی، ابزار حرفه ای و نظارت مدرس است؛ سرعت پیشرفت را تمرین خودتان تعیین می کند.

درباره درآمد هم هیچ عدد قطعی وجود ندارد و هرکسی عدد قطعی به شما بدهد، دارد اغراق می کند. برای دیدن تصویر واقعی تر از بازار، درآمد تعمیرات موبایل در ایران و خارج از کشور را بخوانید.

سوالات پرتکرار

بدون دانش الکترونیک می شود تعمیرات برد را شروع کرد؟

می شود شروع کرد، ولی نمی شود ادامه داد. مبانی الکترونیک را می توان همزمان با دوره یاد گرفت و در دوره حضوری ما هم همین کار انجام می شود، اما بدون آن، کار روی برد به تعویض کورکورانه قطعه تبدیل می شود.

با آموزش آنلاین می شود تعمیر برد یاد گرفت؟

ویدیو برای فهمیدن مفاهیم خوب است، ولی مهارت دست و تشخیص لحظه ای دما و رفتار قلع، فقط با تمرین زیر نظر کسی که کار را بلد است به دست می آید. به همین دلیل دوره های ما حضوری برگزار می شود.

اول تعمیرات موبایل عمومی یا مستقیم برد؟

پیشنهاد ما شروع از دوره تعمیرات موبایل و بعد ورود به دوره تخصصی تعمیرات برد است. کسی که باز و بست و تعویض قطعه را مسلط باشد، در کلاس برد خیلی سریع تر جلو می رود.

حداقل ابزاری که برای شروع باید بخرم چیست؟

یک مولتی متر قابل قبول، ست پیچ گوشتی دقیق، پنس، هویه با نوک ریز و فلاکس مرغوب. میکروسکوپ و منبع تغذیه را می توانید بعد از اطمینان از علاقه و ادامه مسیر تهیه کنید؛ در دوره حضوری از تجهیزات کارگاه استفاده می کنید.

قدم بعدی

اگر بعد از خواندن این متن هنوز مطمئن نیستید از کجا شروع کنید، طبیعی است. بهترین کار این است که یک بار با ما صحبت کنید تا بر اساس سطح فعلی و هدفتان مسیر مناسب را پیشنهاد دهیم. مشاوره تلفنی است و هزینه ای ندارد.

شماره تماس آموزشگاه: 021-91300348

اگر ترجیح می دهید کارگاه و تجهیزات را از نزدیک ببینید، آدرس و ساعت کاری در صفحه تماس با ما آمده است. مراجعه حضوری برای دیدن میز کار و صحبت با مدرس، معمولا خیلی زودتر از هر متنی به تصمیم شما کمک می کند.