آموزش تعمیرات برد لپ تاپ: مدار پاور، عیب یابی و مسیر یادگیری

وقتی یک لپ تاپ روشن نمی شود، خیلی ها فورا نتیجه می گیرند که برد سوخته و کار تمام است. تجربه کارگاه چیز دیگری می گوید: بخش زیادی از بردهایی که با عنوان سوخته به دست ما می رسند، ایراد مشخص و قابل ردیابی دارند؛ از یک فیوز ساده تا یک مبدل ولتاژ که کار نمی کند.

برد لپ تاپ برخلاف ظاهر شلوغش، منطق روشنی دارد. اگر بدانید ولتاژها به چه ترتیبی ساخته می شوند و کدام سیگنال باید کی بیاید، عیب یابی از حالت حدس زدن خارج می شود و تبدیل به یک مسیر قابل تکرار می شود. در این نوشته همان مسیر را توضیح می دهیم.

برد لپ تاپ از چه بخش هایی تشکیل شده

برای عیب یابی، برد را به بلوک های کاربردی تقسیم می کنیم. هر بلوک ورودی و خروجی مشخص خودش را دارد:

• ورودی تغذیه: سوکت شارژ، مسیر ولتاژ آداپتور، فیوز و مدار محافظ ورودی.
• مدار شارژ باتری: کنترل کننده شارژ و ماسفت های مسیر باتری.
• مبدل های ولتاژ: مدارهایی که از ولتاژ ورودی، ولتاژهای پایین تر مثل ۵ و ۳ و ۱ ولت را می سازند.
• کنترلر تعبیه شده و بایوس: مغز راه اندازی برد که دنباله روشن شدن را مدیریت می کند.
• پردازنده، گرافیک و حافظه: بخش پردازشی که آخر از همه راه اندازی می شود.
• ورودی و خروجی ها: پورت ها، شبکه، صدا، کیبورد و کارت خوان.

اگر با نام و شکل این اجزا آشنا نیستید، مقاله شناخت قطعات لپ تاپ را قبل از ادامه بخوانید؛ عیب یابی بدون شناخت اجزا، نتیجه نمی دهد.

مدار پاور: جایی که عیب یابی از آن شروع می شود

روشن شدن یک لپ تاپ، یک اتفاق نیست؛ یک زنجیره است. ولتاژ آداپتور وارد برد می شود، از فیوز و مدار محافظ رد می شود، بعد ولتاژهای همیشه روشن ساخته می شوند، کنترلر تعبیه شده بیدار می شود، و تنها بعد از آن است که با فشردن کلید پاور، بقیه ولتاژها به ترتیب بالا می آیند.

اهمیت این ترتیب در عیب یابی این است که اگر یک حلقه از زنجیره قطع باشد، همه حلقه های بعدی هم اجرا نمی شوند. پس به جای گشتن دنبال قطعه سوخته، دنبال اولین حلقه ای می گردیم که کار نکرده است.

ترتیب تست ها

1. آداپتور را تست کنید: ولتاژ خروجی و توان آن باید با مشخصات دستگاه بخواند. آداپتور معیوب، شایع تر از چیزی است که فکر می کنید.
2. جریان مصرفی را ببینید: برد را با منبع تغذیه آزمایشگاهی تغذیه کنید. جریان صفر یعنی ورودی قطع است؛ جریان بسیار زیاد و ثابت یعنی اتصال کوتاه.
3. ولتاژهای همیشه روشن را بخوانید: اگر این ولتاژها نباشند، فشردن کلید پاور اصلا اثری ندارد.
4. سیگنال های راه اندازی را دنبال کنید: بعد از فشردن کلید، باید ولتاژهای اصلی به ترتیب بالا بیایند. اولین جایی که این زنجیره متوقف می شود، نقطه شروع کار شماست.
5. اتصال کوتاه را پیدا کنید: اگر جریان غیرعادی است، با تزریق ولتاژ کنترل شده و بررسی حرارتی، قطعه داغ را پیدا می کنیم.

ابزار لازم برای همه این مراحل را در راهنمای ابزار تعمیرات لپ تاپ فهرست کرده ایم و اصول کار با مولتی متر را در درس آشنایی با مولتی متر از پایه توضیح داده ایم.

هشدار ایمنی: پیش از هر کاری آداپتور را جدا کنید و کانکتور باتری را از برد بکشید؛ برد لپ تاپ حتی با دستگاه خاموش، در بخش هایی ولتاژ دارد. خازن های مدار تغذیه ممکن است پس از قطع برق هم شارژ باقی بمانند. هنگام کار از پد و مچ بند ضد الکتریسیته ساکن استفاده کنید و برای لحیم کاری تهویه داشته باشید. هنگام تست با منبع تغذیه، محدودیت جریان را روی مقدار پایین تنظیم کنید تا در صورت اتصال کوتاه، آسیب بیشتر نشود.

خرابی های رایجی که در کارگاه می بینیم

• ورود مایعات: شایع ترین علت مرگ برد لپ تاپ. آب و به خصوص نوشیدنی های شیرین، مسیرها و پایه های قطعات را می خورند. هرچه دیرتر اقدام شود، خوردگی گسترده تر است.
• حرارت طولانی مدت: خمیر سیلیکون خشک و فن پر از گرد و غبار، به مرور به لحیم های زیر تراشه و به خود قطعات آسیب می زند. علائم اولیه اش خاموش شدن ناگهانی زیر بار سنگین است.
• خرابی سوکت شارژ: فشار مکانیکی روی سوکت، لحیم پایه ها را ترک می اندازد و باعث قطع و وصل شدن شارژ می شود.
• خرابی محتوای بایوس: برد سالم است ولی راه اندازی انجام نمی شود. با پروگرامر و نوشتن نسخه درست، بدون تعویض هیچ قطعه ای حل می شود.
• آسیب هنگام تعمیر قبلی: پد کنده شده، فلت پاره شده یا پیچ اشتباه در جای اشتباه. متاسفانه بخش قابل توجهی از کار ما، جبران تعمیر قبلی است.

برد لپ تاپ یا برد موبایل؟ تفاوت ها از نگاه تعمیرکار

هنرجوها زیاد می پرسند کدام سخت تر است. جواب کوتاه: هرکدام سختی خودشان را دارند.

تجربه ما نشان داده کسی که مبانی را روی برد لپ تاپ یاد می گیرد، معمولا راحت تر به برد موبایل منتقل می شود، چون قطعات بزرگ تر فرصت تمرین بهتری می دهند. منطق مشترک هر دو را در آموزش تعمیرات برد موبایل هم توضیح داده ایم.

سوالات پرتکرار

هر برد سوخته ای قابل تعمیر است؟

نه. اگر آسیب گسترده باشد، مثلا خوردگی وسیع زیر پردازنده یا سوختن چند بلوک همزمان، هزینه و زمان تعمیر از ارزش دستگاه بیشتر می شود. تشخیص همین نقطه، بخشی از حرفه ای بودن تعمیرکار است؛ تعمیر به هر قیمتی، تصمیم درستی نیست.

برای شروع تعمیرات برد لپ تاپ حتما باید مبانی الکترونیک بلد باشم؟

بله، در حد کاربردی. باید ولتاژ، جریان، مقاومت، اتصال کوتاه و کار قطعات پایه را بفهمید. این مباحث در دوره حضوری از پایه آموزش داده می شود و نیازی به تحصیلات دانشگاهی برق نیست.

لپ تاپی که با کشیدن شارژر خاموش می شود، ایراد برد دارد؟

نه لزوما. اغلب مشکل از باتری یا مسیر شارژ باتری است. توضیح این حالت خاص را در مشکل خاموش شدن لپ تاپ با کشیدن شارژر نوشته ایم.

لپ تاپ روشن می شود ولی تصویر ندارد. مشکل از برد است؟

ممکن است از پنل، کابل تصویر، بخش گرافیک برد یا حتی رم باشد. ترتیب تست، تفکیک این موارد را ساده می کند. موارد رایج تر این نشانه را در دلایل بالا نیامدن ویندوز و صفحه سیاه بررسی کرده ایم.

چقدر طول می کشد تا در تعمیر برد لپ تاپ مستقل شوم؟

به تمرین شما بستگی دارد، نه به مدت دوره. کسی که بعد از هر جلسه روی بردهای اوراقی تمرین می کند، خیلی سریع تر پیش می رود. ما هیچ زمان قطعی و هیچ تضمین درآمدی اعلام نمی کنیم؛ آنچه فراهم می کنیم دستگاه واقعی، ابزار حرفه ای و نظارت مدرس است.

قدم بعدی

تعمیر برد لپ تاپ مهارتی است که با تماشا کردن به دست نمی آید. اگر می خواهید این مسیر را جدی شروع کنید، سرفصل ها و شرایط را در صفحه دوره تعمیرات لپ تاپ ببینید یا برای مشاوره تلفنی تماس بگیرید: 021-91300348

اگر ترجیح می دهید قبل از تصمیم گیری، کارگاه و تجهیزات را از نزدیک ببینید، آدرس و ساعت کاری در صفحه تماس با ما آمده است. همچنین اگر تازه کار هستید، خواندن اشتباه های رایج تعمیرکارهای تازه کار می تواند جلوی چند خطای پرهزینه را بگیرد.